آشنایی با لحیم کاری – ۲۲TSHSolder

Slide1
Slide1
نویسنده : سعید کشاورز کیوانی


Slide2
Slide2
لحیم کاری چیست؟

لحیم کاری فرایندی است برای اتصال دو قطعه فلزی توسط یک آلیاژ قلع و سرب به نام لحیم که امروزه بیشتر در ساخت مدارات الکترونیکی و فرایند سیم کشی کاربرد دارد . در مدارات الکتریکی و الکترونیکی برای اتصال پایه قطعات به فیبر لحیم که به طور معمول هویه و هیتر ها هستند ، صورت می گیرد که اتصال بین دو فلز را برقرار می کند به عبارتی با استفاده از دستگاهی به نام هویه فلز مربوطه را به همراه “سیم لحیم” گرم میکنیم.بعد از گرم کردن سیم لحیم ذوب شده وبه محل اتصال دو فلز خواهد چسبید.این عمل را لحیم کاری گویند.لحیم کاریرا باید با دقت کافی انجام داد تا در اثر رطوبت و کارکرد زیاد قلع به اسانی جدا نشود و به اندازه کافی محکم باشد.
Slide3
Slide3
هویه چیست؟
هویه یکی از مهمترین و معروف ترین ابزار کار الکترونیک است .   کمتر کسی است که هویه را نشناسد یا آن را ندیده باشد.از هویه برای لحیم کاری قطعات الکترونیکی روی برد (مدار چاپی) استفاده می شود و برای این منظور علاوه بر هویه به وسایل جانبی دیگری مانند قلع، روغن لحیم، فلاکس، پایه هویه مورد نیاز است.هویه در انواع و اقسام گوناگونی یافت می شود. ساده ترین و ارزان ترین هویه ها، هویه هایی هستند که امکان تنظیم دما را ندارند و با یک توان ثابت کار می کنند.هویه ها را در توان متفاوتی مانند :۳۰ وات یا ۴۰ وات و یا ۶۰ وات و یا حتی بیشتر میسازند. بسته به کاربرد و نیاز میتوان از هویه های با وات متفاوتی استفاده کرد در کارهای الکترونیکی معمولا از هویه های ۳۰یا ۴۰ وات استفاده میشود در بعضی موارد نیز میتوان از هویه های ۶۰ وات هم استفاده کرد.

Slide4 3
Slide4
سیم لحیم ( قلع )
 
یکی از نکاتی که خیلی روی کیفیت کار تاثیر می گذارد کیفیت سیم لحیم است. سیم لحیم آلیاژی از قلع و سرب است که در انواع مختلف ساخته میشود . سیم لحیم الیاژی مخصوصی است که برای لحیم کاری دو فلزی که باید به یکدیگرمتصل شوند را به یکدیگر میچسباند .
که برای این کار باید سیم لحیم توسط هویه ذوب شود سپس به محل اتصال هدایت شود و وقتی که خنک شود دو فلز به یکدیگر میچسبند.

Slide5 1
Slide5
روی قرقره سیم لحیم ، دو عدد دیده می شود، بطور مثال ۶۰/۴۰ این به آن معنا است که لحیم فوق دارای ۶۰ درصد قلع و۴۰ درصد سرب می باشد. برای لحیم کاری قطعات الکترونیکی باید از سیم لحیمی استفاده شود که در صد قلع آن حدود۶۰ باشد. دلیل آن این است که نقطه ذوب قلع کمتر است بنابراین برای ذوب آن به دماهای خیلی بالا نیازی نیست و این بخصوص در لحیم کاری نیمه هادی ها بر روی برد یک مزیت محسوب می شود چرا که درجهرارت بالا میتواند باعث آسیب دیدن قطعات حساس و بخصوص نیمه هادی ها شود و حتی به فیبر مدار چاپی صدمه بزند. بهترین نوع سیم لحیم ، سیم لحیم ۶۳ درصد است که در بازار به همین نام یافت می شود .برخی سیم های لحیم آغشته به مقدار کمی روغن لحیم و یا فلاکس هستند که نیاز به استفاده همزمان از روغن لحیم را نیز مرتفع می سازند.

Slide6 2
Slide6
روغن لحیم
هرگاه دو قطعه را بخواهند بوسیله لحیم ، اتصال دهند بایستی کاملا تمیز و از هرگونه چربی ، رنگ و اکسید پاک گردند . بنابراین در زمان لحیم چون درجه حرارت بالا است سبب می شود در سطح خود لایه ای اکسید بوجود آید و پس از لحیم کاری ممکن است این لایه اکسید مانع از تماس الکتریکی بین آن دو شود . برای جلوگیری از این کار از روغن لحیم استفاده می کنند . این روغن از ماده ای به نام کلوفون تشکیل شده و حل کننده اکسید و هر مواد زائد است .

Slide7 1
Slide7
طرز کار با روغن لحیم
قبل از لحیم کاری باید محل اتصال به این روغن آغشته شود و بعد عمل لحیم کاری صورت گیرد. با انجام این کار روغن، مواد زاید بر روی اتصال را در خود حل کرده و هنگامی که هویه داغ به محل اتصال نزدیک می شود ، روغن را کنار زده و محل اتصال را از ماده های خارجی خالی می نماید . امروزه لحیمهای در الکترونیک مورد استفاده می گردد که در داخل خود روغن لحیم دارند لذا نیازی به روغن لحیم جداگانه ندارند اصطلاحأ به این نوع لحیم ، سیم لحیم با مغزی روغن می گویند. بهر صورت در هنگام لحیم کاری بایستی از تمیز بودن محل اتصال  اطمینان حاصل شود.

Slide8 2
Slide8
توجه
توجه داشته باشید که هویه بشدت داغ می شود و در صورت تماس با بدن شما میتواند باعث سوختگی شدیدی شود و همچنین در صورتی که در مجاورت اشیای قابل اشتعال قرار گیرد میتواند سبب آتش سوزی شود، بنابراین ضمن اینکه از پایه هویه مناسب استفاده می کنید، هنگام کار حواستان را خوب جمع کنید!هرگز برای دید بهتر قطعه را حین لحیم کاری نزدیک صورتتان نبرید چرا که ممکن است حین ذوب شدن سیم لحیم، قطراتی از روغن آغشته به آن با دمای بسار بالا به اطراف پرتاب شود. ضمنا از استنشاق بخار های ساطح شده حین لحیم کاری جدا خودداری نموده، سعی کنید در مکانی لحیم کاری را انجام دهید که تهویه مناسبی داشته باشید.لحیم کاری خوب و مناسب به عوامل زیر بستگی دارد:۱- لحیم کاری با هویه ای با نوک تمیز انجام گیرد۲- قطعاتی که لحیم می شوند باید تمیز باشند۳- پیش از لحیم کاری قطعات به صورت فیزیکی به هم متصل گردند۴- محل لحیم کاری باید پیش از نزدیک کردن سیم لحیم به قدر کافی گرم شود۵- پیش از تکان دادن یا جابجا نمودن محل اتصال باید اجازه دهیم قلع کاملاً سرد شود وخود را بگیرد.

Slide9 2
Slide9
توضیحات
قبل از هر چیزی میبایست هویه را به برق بزنیم تا داغ شود.توجه کنید که تا هویه کاملا داغ نشده از ان استفاده ننمایید.اگر دیدید که نوک هویه تمیز نیست و سیاه است سعی کنید با اسفنج نسوز انرا تمیز کنید(اسفنج نسوز را حتما خیس کنید سپس استفاده نمایید).به هیچ عنوان نوک هویه را سمباده نزنید و یا با تیغ و امثال ان نتراشید چرا که نوک هویه شما خیلی زود خراب خواهد شد.نوک هویه ای تمیز است که براق باشد و رنگ سفید باشد.همیشه سعی کنید اسفنج مخصوص را تهیه کنید و در پایه هویه خود قرار دهید تا در مواقع لزوم براحتی بتوانید از آن بهره گیرید.

با لحیم کاری 11
Slide10
ابتدا سطوحی را که میخواهید به هم لحیم کنید، خوب تمیز کنید، اگر قصد لحیم کاری قطعات الکترونیکی روی برد مدار چاپی یا برد سوراخدار را دارید، با یک سمباده نرم، محل های اتصال پشت برد را سمباده بزنید، با این کار لحیم خیلی راحت تر انجام می شود.
در لحیم کاری ترانزیستور ها و آی سی ها (در صورتی که از سوکت آی سی استفاده نمی کنید) خیلی محتاطانه عمل کنید چرا که حرارت بیش از حد باعث خرابی قطعه می شود. پس از لحیم کردن هر پایه کمی صبر کنید تا قطعه خنک شود و سپس پایه دیگر آن را لحیم کنید. میتوانید برای اتلاف وقت تا خنک شدن آن، قطعه دیگری را لحیم کنید و مجددا برگردید به قطعه قبلی.بهترین زمان برای لحیم کاری ۲ تا ۳ ثانیه میباشد .اگر مهارت کافی در این زمینه ندارید حتما تمرین کنید.نکته ی مهم دیگر این است که برای لحیم کاری چه زمانی از سیم لحیم استفاده کنیم.خیلی ها این اشتباه رو مرتکب میشوند و اول قلع را با هویه ذوب میکنند سپس قلع ذوب شده ی روی نوک هویه را به محل لحیم کاری میزنند.این کار اشتباه است و لحیم به محل اتصال نخواهد چسبید.بهترین حالت این است که شما ابتدا برای ۱ یا دوثانیه محل اتصال را با هویه گرم کنید.سپس سیم لحیم را به محل اتصال بچسبانید.میبینید که قلع ذوب میشود و به محل اتصال به بهترین حالت ممکن میچسبد.
Slide11 3
Slide11
آب بندی سر هویه با قلع
به محض آن که دمای سر هویه به نقطه ذوب سیم لحیم برسد ، باید آنرا با قلع آب بندی کنید . روش آب بندی با قلع بسیار ساده و به شرح زیر است :الف ) هویه را روشن کنید تا گرم شود .ب  ) اگر سیم لحیم معمولی مصرف می کنید ، به سر هویه روغن لحیم بمالید ولی اگر از سیم لحیم روغنی استفاده می کنید . این کار ضرورت ندارد .ج)   سیم لحیم را روی سطح تخت سر هویه بگیرید پس از مدت کوتاهی ، به نظر می رسد که ذوب لحیم شروع شده است .ه) با استفاده از اسفنج مرطوب ، لحیم را از روی سر هویه پاک کنید . مشاهده می کنید که سطح تخت سر هویه به طور یکنواخت با لایه ای نازک از لحیم پوشانده شده است .و ) حال دوباره سیم لحیم را به سر هویه بزنید . اکنون برای لحیمکاری آماده اید .هرگز اجازه ندهید که روغن لحیم جمع شود و هویه مدت زیادی روشن بماند ، بدون آنکه از آن استفاده کنید . در نتیجه این کار ، قشری روی سر هویه ایجاد می شود که پاک شدنی نیست و فقط با سوهانکاری و ، در نتیجه تخریب پوشش سطحی سر هویه می توان آنرا از بین برد .اگر از سر هویه خوب مراقبت کنید ، یک سال یا بیشتر دوام می آورد .

Slide12 1
Slide12
لحیم سرد محتملترین عیبی است که در لحیمکاری دیده می شود و علت شکستن بیشتر لحیمها ، به ویژه در کارهای الکترونیک ، همین عیب است . علت اصلی ایجاد (( لحیم سرد )) ، بیش از حد کوچک بودن هویه یا سر هویه و کثیف بودن سطح کار است .

Slide13 1
Slide13
لحیم زدایی
حال برای جدا سازی قطعه ای از روی برد و تعویض ان میبایستی قلع های محل اتصال را برداشته سپس قطعه را از روی برد خارج نمود و دوباره قطعه ی جدید را لحیم کنیم.برای این کار باید ابتدا محل لحیم شده را با قرار دادن نوک هویه داغ کنیم تا سیم لحیم ذوب شود و سپس به کمک ابزاری بنام “قلع کِش”، سیم لحیم ذوب شده را از قطعات جدا کنیم. پس از انجام این کار میتوان قطعات را به سادگی از هم جدا نمود.

Slide14
Slide14
مکنده لحیم  ( قلع کش )
مانند یک سرنگ عمل کرده و با فعال کردن آن برای یک لحظه هوا را با فشار زیاد از نوک باریک خود به داخل می کشد و قلع ذوب شده را به داخل محفظه خود می کشد( به مانند یک پمپ از طریق ایجاد فشار خلأ٬ لحیم را از روی سطوح برمی دارد .)

Slide15
Slide15
در صورتی که قصد خرید یکی از این قلع کش ها ( یا همان مکنده قلع) را دارید، در خرید آن دقت کنید که نوک آن حتما از نوع نسوز باشد، چرا که در لحظه مکش نوک قلع کش با نوک هویه برای چند لحظه تماس پیدا می کند و در صورتی که نوک قلع کش از نوع نسوز با کیفیت مناسب نباشد، پس از چند بار استفاده، عملا دیگر بدردتان نخواهد خورد
Slide16
Slide16
فیتیله ی لحیم
فتیله لحیم یک مس بافته شده است که لحیم های قدیمی به آن می چسبند. فتیله لحیم از مکنده لحیم گران تر بوده و یک وسیله مصرفی است. بنبراین٬ توصیه نمی کنم که از آن استفاده کنید. با این حال٬ در برخی از کارها استفاده از فتیله بهتر است زیرا حاصل کار بسیار تمیزتر درمی آید. هر دو ابزار لحیم زدایی دارای نقاط قوت خاص خود هستند و تفاوتشان این است که در هر کار خاص باید از یکی از آن ها استفاده کنید. برخورداری از محیط لحیم کاری تمیز از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا باعث کسب بهترین نتیجه شده و میزان خطر را به حداقل می رساند.

Slide17
Slide17
همچنین در قطعات smd که قطعات روی برد چسبانده می شوند، برای این کار از هیتر استفاده می شود. هیتر ابزاری است که هوای داغ با درجه حرارت بالا و البته قابل تنظیم را از خروجی خود می دمد. موفق باشید  
گـــروه آموزشـی آرون  ـــ سعید کشاورز کیوانی  
          
                  


برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره های زیر تماس حاصل فرمایید:
image_pdfimage_print

احتمالا مایل به بررسی این موارد نیز هستید:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.